Leven met te veel en te weinig daglicht: hoe we tijdens de Zweedse seizoenen ons eigen ritme vasthouden
Bijna iedereen die ik spreek, gaat ervan uit dat vooral de lange, donkere winters het moeilijkste zijn als je zo noordelijk in Zweden woont. Maar voor ons is dat zeker niet zo.
Ja, het kan hier in januari en februari behoorlijk koud worden. -20 °C is geen uitzondering en soms hebben we uitschieters naar -30 °C of kouder. Maar de kou vind ik persoonlijk veel makkelijker te hebben dan het eindeloze licht in de zomer. Daar komt bij dat -15 °C zonder de koude wind veel beter te doen is dan -5 °C met waterkoude wind die dwars door alles heen gaat. Al moet ik eerlijk bekennen dat ik bij temperaturen kouder dan -25 °C niet graag langer buiten ben dan echt nodig is om de paarden te verzorgen en de hond uit te laten.
Van begin mei tot half augustus wordt het bij ons niet donker. De zon gaat wel onder, er is een moment van schemer, maar het wordt nooit echt compleet donker. We hebben dan een hele tijd bijna 24 uur daglicht.
En juist dát vind ik lastiger dan de donkere wintermaanden.
Ik ben altijd al gevoelig voor licht en geluid geweest en loop dan ook meestal met een zonnebril op buiten. Maar dit is niet het enige wat de zomer voor mij hier anders maakt dan in Nederland. Ik heb er soms best moeite mee. Mijn lijf blijkt in ieder geval niet gemaakt om te slapen terwijl er buiten nog volop daglicht is, hoe moe ik ook ben. En doordat ik nog niet helemaal hersteld ben van mijn burn-out en in de overgang zit, zijn mijn hormonen ook wat van slag. Ik heb het idee dat mijn cortisol nog te hoog is en mijn melatonine nog niet voldoende aanwezig is. Maar daar ga ik een andere keer over schrijven.
We hebben er gedeeltelijk iets op gevonden. Verduisterende gordijnen in de slaapkamer en een vast ritme: om half tien, tien uur 's avonds gaan we naar bed, ongeacht hoe fel de zon nog schijnt. We hebben gemerkt dat dit ons helpt om ons slaapritme te behouden, al gaat dit nog niet elke nacht op.
En dan, na 21 juni, komt de nacht langzaam terug
Vanaf de langste dag gaat de zon elke dag ongeveer drie minuten eerder onder en komt hij twee minuten later op. Eerst merk je er weinig van, maar vanaf eind augustus is het verschil met de zomer duidelijker voelbaar en zichtbaar.
In de herfst en winter doen we zodra het buiten donker wordt de gordijnen dicht en gaan overal in de woonkamer de lampjes aan. Het klinkt misschien klein, maar dat moment, licht naar binnen halen terwijl het buiten donker wordt, is een van mijn favoriete rituelen van het jaar geworden.
De (kerst)verlichting hangt er dan ook al vanaf begin november tot en met maart.
Op de kortste dag, 21 december, gaat de zon hier om half twee 's middags al onder en pas om 9.37 uur 's ochtends op.
Dat is natuurlijk even wennen. Zeker als je gewend bent aan Nederland, waar de dagen in de winter wel korter zijn, maar het verschil niet zo groot is. Doordat we binnen bewust veel licht maken, hebben we er gelukkig niet heel veel last van. En ik denk ook dat we er elk jaar meer aan zullen wennen.
Meestal duurt de schemer na de zonsondergang nog een half uur tot een uur, dus helemaal donker is het net iets later. Maar wat echt heel fijn is: al vrij snel na de kortste dag wordt het weer iedere dag met ongeveer 2 minuten langer licht. Je voelt en ziet het verschil sneller dan je zou verwachten.
Wat kennissen in Zweden ons vertelden, is dat wanneer er in november tot en met februari geen sneeuw ligt, het veel donkerder aanvoelt. De sneeuw reflecteert namelijk het licht. De afgelopen drie winters hebben we nog geen winter zonder sneeuw meegemaakt, dus daar kan ik nog geen eigen ervaring over delen.
En dan is er natuurlijk ook vitamine D
Al dat licht, of juist het gebrek eraan, heeft me ook aan het denken gezet over vitamine D.
Vroeger kende ik vitamine D eigenlijk vooral als 'de vitamine voor sterke botten'. Daar hield het voor mij wel een beetje op.
Sinds ik bezig ben met mijn opleiding tot orthomoleculair therapeut, leer ik steeds meer over de rol die vitamine D speelt in verschillende processen in het lichaam. Daardoor ben ik er zelf ook anders naar gaan kijken.
In de zomer hebben we hier natuurlijk veel meer mogelijkheden om via zonlicht vitamine D aan te maken. In de winter is dat heel anders en moeten we ons er meer bewust van zijn of we voldoende vitamine D binnenkrijgen. Ook omdat ik vroeger in Nederland regelmatig een vitamine D-tekort had.
Daarom gaan we dit jaar in september en opnieuw in januari onze vitamine D laten checken met een droge-bloedtest die we thuis kunnen doen. Zo krijgen we inzicht in waar we staan voordat we de donkere wintermaanden ingaan en kunnen we later ook zien of er wat veranderd is. Ik vind het prettig om niet zomaar iets aan te nemen, maar eerst te kijken hoe het er daadwerkelijk voor staat.
Wat we precies gebruiken en waarom, schrijf ik in een andere blog meer over.
Herfstproof de donkere maanden in
We doen dit jaar ook mee aan de Herfstproof Challenge die vanuit ons team wordt georganiseerd. Een mooi extra duwtje om deze donkere maanden bewust in te gaan in plaats van ze gewoon over ons heen te laten komen.
De challenge duurt 8 dagen en daarin ga je onder andere aan de slag met voeding, beweging, ontspanning en bewustwording. Daarnaast zit er een vitamine D-test bij, inclusief een persoonlijke uitslagbespreking. In januari wordt er opnieuw getest, zodat je kunt zien of er iets veranderd is. Er zijn inmiddels ook verschillende bonussen aan toegevoegd. De totale waarde is ruim €399 en de kosten zijn €126, exclusief verzendkosten. De vitamine D met magnesium loopt daarna door voor €17 per maand, exclusief verzendkosten.
Speciaal dit weekend is er nog een extra bonus: wanneer je je inschrijft én betaalt, krijg je een huidserum ter waarde van €59 cadeau.
Wil je meedoen? Kies bij het aanmelden mijn naam (Gaby Breeuwer) in de lijst. Na je inschrijving stuur ik je apart de link voor de betaling.
Wil je precies weten wat er allemaal in de challenge zit? Kijk dan op de landingspagina van de Herfstproof Challenge.
Het leven hier leert me vooral dat licht veel meer invloed heeft op je dagelijks leven dan ik ooit had gedacht.
In de zomer én in de winter.